Archiwa tagu: Jakub Erol

Jakub Erol, Wążżżż

Jakub Erol [1941–2018], Wążżżż, 1973, reż. Bernard L. Kowalski, film, horror/sci-fi

tekst: Jędrzej Janicki (10.03.2019)

W latach 70. XX w. możliwość obejrzenia w komunistycznej Polsce amerykańskiego filmu przygodowego była nie lada gratką dla każdego miłośnika sztuki filmowej (jakość tych produkcji w tym miejscu zostawmy na uboczu). A gdy w tym filmie pojawiały się przerażające węże, szalony naukowiec i wątek miłosny w tle, to trudno się dziwić gorączkowemu wyczekiwaniu długaśnych kolejek wijących się pod salami kinowymi…

Właśnie jednym z takich amerykańskich hitów był film Wążżżż (oryginalny tytuł SSSSSSS brzmi może nawet bardziej uroczo).  Dzieło z 1973 roku w reżyserii Bernarda L. Kowalskiego (o specyficznych upodobaniach filmowych tego twórcy świadczy sam tytuł jego wcześniejszego filmu – Atak gigantycznych pijawek) to wybuchowa mieszanka horroru i science fiction, opowiadająca historię nieco demonicznego doktora Stonera, którego pasją są eksperymenty na wężach. Za życiowy cel postawił on sobie wynalezienie serum, które przemienić może człowieka w kobrę królewską. Testy medykamentu będzie przeprowadzał na swoim młodym pomocniku (w roli owego pomocnika Dirk Benedict, znany głównie z komediowej Drużyny A), który w międzyczasie zdążył zapałać gorącym uczuciem do córki doktora.

Jeżeli chodzi o sam plakat, środkowa jego część zdominowana została przez główny motyw filmu – węża. W wyobrażeniu Jakuba Erola[1] jest to jednak raczej rodzaj bezkształtnej masy, niż figuratywne przedstawienie zwierzęcia. Pewna rzeźbiarskość tego motywu przywodzi na myśl nieszczęsnego Laokoona utrwalonego w ikonicznej rzeźbie hellenistycznej nazywanej Grupą Laokoona. Miłośnik sztuki barkowej w tym plakacie zobaczy prawdopodobnie reminiscencje genialnego obrazu Caravaggia Głowa Meduzy (ok. 1596). Erolowi udało się bowiem osiągnąć bardzo ciekawy efekt. Wieloznaczna szpetota głównego motywu, która momentalnie wywołuje swego rodzaju obrzydzenie, jest jednak w pewien sposób przyciągająca i hipnotyzująca. Na podobnej zasadzie funkcjonuje również fenomen kulturowy filmów utrzymanych w konwencji kina klasy B. Doskonale operują one na sprzeczności „odraza – fascynacja”, którą wywołują u odbiorców.  W plakacie tym zwraca uwagę również świetne użyte wzornictwo w wyrazie „Wążżżż” i jego onomatopeiczny charakter. Układ liter i ich specyficzna kompozycja wywołują wrażenie jakże namacalnego syczenia nieprzyjemnego gada…

Lwia część artystycznej kariery Erola związana była z filmem. Od lat 70. był nadwornym grafikiem przedsiębiorstwa Film Polski[2]. Z innych jego dzieł o tematyce filmowej ogromne wrażenie wywiera również plakat do eksportowej wersji Krótkiego filmu o zabijaniu Krzysztofa Kieślowskiego (plakat ten kompozycyjnie pozostaje nawet nieco zbliżony do plakatu do filmu Wążżżż). Być może najszerzej znany jest mocno marynistyczny plakat Erola do kultowego Rejsu Marka Piwowskiego.

Nasz plakat jest czarno-biały, na aukcjach krąży też jego kolorowa wersja.


[1] Informacje biograficzne dotyczące Erola znaleźć można na: https://www.e-kalejdoskop.pl/wiadomosci-a230/jakub-erol.-film-polski-r6270.
[2] Listę (niepełną) filmowych plakatów Erola zob. tutaj: http://www.poster.com.pl/old/erol.htm.